, , , , , , ,

Beş Element Döngüsü ve Ruh Hallerimiz

 

Geleneksel Çin tıbbı ve felsefesi, insanın fiziksel ve psikolojik yapısını anlayabilmek ve insan sağlığını iyileştirebilmek için doğayı kaynak olarak görmüşler, çok yakından incelemişler, doğadaki mevsimsel değişimlerden, dönüşümlerden, canlıların mevsimlere göre davranış biçimlerinden çok etkilenmişlerdir.

Çinli bilginlerine göre doğadaki her şey değişir, sabit olan “mutlak” olan, her şeyin kaynağı olan “Beş Element” dışında… Beş Element, doğadaki her şeyin kaynağıdır… Her şey kaynağını ağaçtan, ateşten, topraktan, metalden ve sudan alır.

Dönem bilginleri mevsimlerden aldıkları ilhamla geliştirdikleri Beş Element teorisini bir döngü olarak formüle etmişlerdir. Her element bir mevsimi sembolize eder. Her elementin mevsime göre karakteri, çalışma prensibi vardır.  Mevsimler nasıl birbirlerini takip ediyorsa, elementlerde birbirlerini takip eder, birbirlerini besler, tamamlar.

Bir mevsimde mevsim gereklikleri gerçekleşmediğinde bir sonraki mevsimlerde zorluk yaşanıyorsa, örneğin kışın yağmur yağmadığında yazın kuraklık yaşanıyorsa, Beş Element teorisine göre de elementler aşırı ya da yetersiz çalışırsa kendinden sonra gelen döneme zarar verir.

Geleneksel Çin tıbbının bir diğer temel kavramı Chi, canlı, yani cansız her şeyin içinde bulunan yaşam enerjisi, Beş Element döngüsü içinde gezerek yaşamı oluşturur. Beş Elementin mükemmel bir işleyişi, dengesi ve ritmi vardır:

Su elementi ağaçları ve doğayı besler Ağaç elementine can verir, yaz mevsimin gelmesiyle ağaç yanar, Ateş elementini besler, Ateş elementi ile toprağa karışan Ağaç elementi toprağı besler Toprak elementine can verir. Sağlıklı bir şekilde beslenen toprak ağaç küllerini Metal Elementine çevirme gücüne sahip olur, Metal Elementi canlanır. Toprağın içinde minerallere dönüşen Metal Elementi, Su Elementine can verir. Su Elementi ağaçları ve doğayı besler…

Bu döngü, müthiş bir denge ve harmoni içinde milyonlarca yıldır devam eder…

Döngünün sağlıklı ve dengeli haline “Shen” Yaratma Yöngüsü veya Yapıcı Döngü denir. Yaratma döngüsünün bir diğer adı “Anne ve Çocuk Döngüsü”dür. Bir anne nasıl çocuğunu besler, onun temel ihtiyaçlarını karşılar ve çocuğu için kaynak oluşturursa aynı şekilde bir element kendinden sonra gelen elementin bir nevi anneliğini yapar.

Doğal olan annenin çocuğuna bakması, beslemesi, kaynaklık etmesidir. Eğer çocuk anneye bakar, besler ve yaşam kaynağı olursa burada ilahi denge bozulmuş olur. Buna da elementlerin “Yıkıcı Döngüsü” denir, bir diğer deyişle “Ko Dengesi”. Böyle bir yıkıcı döngüde her element birbirine zarar verir, güçsüz ya da aşırı çalışmasına sebep olur.

Çin tıbbına göre her elementin hayatta yönettiği alanlar, organlar, meridyenler (yaşam enerjisi Chi’nin bedende dolaştığı enerji kanalları) temsil ettiği fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar vardır. 

İnsan dediğimiz canlı aslında doğanın, evrenin, kozmosun bir mikro yansımasıdır. Doğada nasıl bir element döngüsü varsa, aynı akış bir insan hayatı içinde de vardır. Beş Element, bir bebeğin büyümesi, gelişmesi, kendini var etmesi, kendini gerçekleştirmesi, olgunlaşması ve sonunda sönümlenmesi gibi insan hayatını da anlamamız için büyük bir kaynaktır.

Biz insanlar kendimizi doğadan ayırmadan, doğanın bir parçası olarak gördüğümüzde, aslında kendi doğamızın özünü keşfetmiş oluyoruz.

Günümüzde insanlar maalesef doğadan o kadar kopuk yaşıyorlar ki, gündelik hayatları değişmez bir rutin içinde geçiyor. Çalışma hayatı içinde her gün aynı saatte kalkıyoruz, aynı saatte yatıyoruz, aynı tempo içinde yaşıyoruz. Beş element döngüsünü hayatımıza kaynak olarak aldığımızda ise her mevsimin (elementin) kendine has döngüsünü keşfederiz; bu döngü aslında bizim de yaşam ritmimize uygundur.

İnceleme Önerisi: Great Loom Matları

Beş Elementin Özellikleri

Ağaç (Tahta) Elementi- İlkbahar

  • Meridyen Çifti: Safra Kesesi ve Karaciğer
  • Organı: Karaciğer
  • Renk: Yeşil
  • Aktif Saati :23-01.00
  • YönDoğu
  • Tat: Ekşi
  • Duyu organıGöz
  • Duyu: Görmek
  • Doku: Tendonlar ve kaslar
  • Düzenler: Chi akışı, organların iç düzeni, detoks, arınma
  • Duygu: Öfke, tutku

İlkbahar mevsiminde havalar ısınmaya, günler uzamaya, doğa ve bedenlerimiz canlanmaya başlar. Toprak yeşerir, ağaçlar filizlenir. Kış mevsimin yin enerji yerini kıpırdanmaya başlayan yang enerjiye bırakır. Sokağa çıkmak, kendimizi doğaya, hayata bırakmak isteriz.

Ağaç elementi yeni başlangıçlara adım atmayı sembolize eder. Kuru ağaçlardan nasıl yeni tomurcuklar filizleniyorsa, biz de içten içe filiz açarız, yaşam enerjisini içimizde hissederiz. Ağaç Elementi umut, girişim yenilenmek demektir. Kendimizi yenilemek, tazelemek, bedenimizi ve ruhumuzu toksinlerden arındırmak için en ideal dönemdir; zaten organı da karaciğerdir. 

Ağaç Elementi insanı, çalışkan, yenilikçi planlı, esnek, yüzleşmekten korkmayan, iyilik sever ama aynı zamanda savaşçı ruhlu insanlardır. Ağaç gibi köklü, korumacı, güvenilir, destekleyici olurlar.

Ağaç Elementi dengesini kaybettiğinde öfke ortaya çıkar. Kişi hayatını planlayamaz, kendini köksüz bir şekilde savrulurken bulur. Sık sık kaybetme korkusu yaşar. Kaybetme korkusu içinde her şeyi kontrol etmeye çalışır, bu durumda stresini ve öfkesini daha çok arttırır.

Ağaç Elementini Dengelemek için:

  • Esnek Dayanıklılık çalışmaları
  • Dikkati kontrol edilebilecek şeyler üstünde tutmaya çalışmak
  • Değişikliklere açık olmak
  • Kalça açıcı yoga hareketleri

Uygulama Önerisi: Karaciğer ve Safra Kesesi Meridyeni için Yin Yoga

 

Ateş Elementi- Yaz

  • Meridyen Çifti: Kalp, İnce Bağırsak
  • Organı: Kalp
  • Renk: Kırmızı
  • Aktif Saati: 11:00-13:00 (kalp), 13:00-15:00 (ince bağırsak)
  • YönGüney
  • Tat: Acı
  • Duyu organıDil
  • Duyu: Tat
  • Doku: Damarlar
  • Düzenler: Dolaşım, özümseme
  • Duygu: Nefret, aşk

Yaz mevsiminde yang enerji her şeye tamamen hakim olmuştur. Doğa tüm potansiyeli ile kendini gerçekleştirmiş. En büyük enerji kaynağı Güneş tüm hakimiyeti ile tepededir. Ateş Elementi tutku, heyecan, neşe tamamen dışa dönüklük demektir.

Yaz ruhu canlı, hareketli, enerjik ve heyecanlıdır. Hedeflerimiz olgunlaşmıştır, onlara ulaşmak için hayata doğru genişleriz, ilişki kurarız, hayata katılırız. Ateş Elementi insanı tutkulu, hedef odaklı, heyecan verici, çekici ve yaratıcı ve ilham vericidir. Element aşırı çalıştığında Ateş kendi başta olmak üzere, etrafını yakar, mahveder. Yetersiz olduğunda ise harekete geçemez, durgun ve hayata karşı ilgisizdir. Coşku sönmüş ve kaygılıdır.

Ateş Elementini Dengelemek İçin:

  • İçtenlikli sosyal ilişkiler kurulmalı,
  • Bol kahkaha atılmalı
  • Eğlenceye vakit ayrılmalı
  • Kalp sağlığı için egzersiz
  • Kalp açıcı yoga hareketleri

Uygulama Önerisi: Kalp ve İncebağırsak Meridyeni için Yin Yoga

 

Toprak Elementi- Pastırma Yaz

  • Meridyen Çifti : Dalak ve Mide
  • Organı : Dalak
  • Renk       : Sarı
  • Aktif Saati     : 07:00-09:00 (mide), 09:00-11:00 (dalak)
  • Yön     Merkez
  • Tat     : Tatlı
  • Duyu organı Ağız
  • Duyu : Dokunmak
  • Doku : Kan, kas
  • Düzenler : Sindirim, dağıtım
  • Duygu : Endişe, tefekkür

Batıda dört mevsim için yeni bir mevsimdir pastırma yazı, elementi Toprak ise her şeyin temelidir. Hayattan topraktan fışkırır, topraktan beslenir ve tekrar toprağa döner. Mevsimler ortasında merkezdedir pastırma yazı. Toprağın verimsiz olması hayatı darmadağın eder. 

Toprak Elementi öz kaynaklarımız temsil eder. Nasıl toprağa ne ekersek onu biçeriz, aynı şekilde ben fiziksel olarak hem de manevi olarak, kendimizi nasıl beslersek, o minvalde mahsul alırız. Kendi toprağımızı iyi beslediğimizde karşılığını fazlasıyla verir bize, tıpkı doğadaki toprak gibi.

Toprak Elementi güçlü ve dengeli çalıştığında kişi güvenilir, destekleyici, dengeli bir enerjide olur. Çalışkandır, kendiyle ve ailesi ile bağ kurmakta zorlanmaz. Dengesiz olduğunda ise kendi kaynaklarından harcayacak kadar etrafına verici olabilir ya da bencil bir karaktere dönüşebilir, kişi kendini güvensiz ve endişeli hisseder. Ayaklarının bastığı zemine güvenemez. 

Toprak Elementini Dengelemek İçin:

  • Hedefleri için düşünsel alandan çıkıp eyleme geçmeli
  • Kendini iyi ve güvende hissettiği alanları fark etmeli
  • Aidiyet duyacağı sosyal ilişkiler kurmalı
  • Kendi kaynaklarını beslemeyi, kendi ihtiyaçlarını karşılamayı öncelemeli
  • Sağlıklı yeme alışkanlıkları
  • Hatha yogada ayak tabanlarını, elleri ve oturmak kemiklerini ile köklenmeyi sağlayan pozlar, denge duruşları
  • Yin Yoga

Uygulama Önerisi: Mide ve Dalak Meridyeni için Yin Yoga

 

Metal Elementi- Sonbahar

  • Meridyen Çifti : Akciğer ve Kalın Bağırsak
  • Organı : Akciğer
  • Renk       : Beyaz
  • Aktif Saati     : 03:00-05:00 (akciğer), 05:00-07:00 (k.bağırsak)
  • Yön     Batı
  • Tat     : Baharatlı
  • Duyu organı Burun
  • Duyu : Koku
  • Doku : Deri
  • Düzenler : Hava alma, tasfiye etme
  • Duygu : Keder, cesaret

Metal elementi topraktan beslenir, hayatın en önemli yaşam kaynağına Su’ya can verir.

Hareketli bir yaz döneminden sonra artık dinlenme, dinlenerek bir “yin” yenilenme içine girilir.

Bahar mevsimindeki yang tarafı ağır basan bir yenilenmeden farklıdır yin yenilenme. Yin yenilenmesi için ihtiyaç duymadığımız her şeyi sistemimizden atmamız gereklidir; kalın bağırsak da zaten bugünler için var…Kendini kabul etme, yavaş yavaş içine, kendine dönme, istenmeyeni arkada bırakmaya cesaret etme Metal Elementin hayatımıza kattıklarıdır.

Elbette bu bırakma hali hüznü de getirebilir. Metal Element dengesiz olduğu durumlarda hüzünlü olma hali biraz daha depresyona doğru derinleşebilir, hayata karşı pasif bir tutum geliştirir. Ya da kişi sert mizaçlı ve duygularını geri planda tutan özelliklere sahip olur.

Element dengeli olduğunda kişi kararlı, hayata karşı farkındalığı duru, net, disiplinli ve lider özelliklere sahip olabilir.

Metal Elementini Dengelemek İçin

  • Kendini olduğu gibi kabul etme çalışmaları
  • Meditasyon
  • Doğa ile bağ kurmak
  • Nefes egzersizleri
  • Sindirim sistemini önemseme
  • Yin yoga pratikleri

Uygulama Önerisi: Enerjiyi Dengeleyen Nefes Çalışması

 

Su Elementi- Kış

  • Meridyen Çifti : Böbrekler ve İdrar Kesesi
  • Organı : Böbrek
  • Renk       : Mavi, siyah
  • Aktif Saati     : 15:00-17:00 (böbrek), 17:00-19:00 (idrar kesesi)
  • Yön     Kuzey
  • Tat     : Tuzlu
  • Duyu organı Kulak
  • Duyu : Duymak
  • Doku : Kemikler, dişler, eklem sıvıları
  • Düzenler : Canlılık, üreme, idrar yolları, kan temizliği
  • Duygu : Korku, bilgelik

Kış mevsiminde artık “Büyük Yin” dönemine girilmiştir. Doğa kendini derin bir dinlenmeye, uykuya çekilmiştir.

Kışın insanlar evlere çekilir, günler kısalır. Kış mevsiminde kaynakları dikkatli kullanmak, depolamak, korumak çok önemlidir. İlkbaharda başlayacak aydınlanma, filizlenme için doğa adeta kendini derin bir dinlenmeye, “tefekküre” ayırmıştır. Kış döneminde hava koşulları çetindir; duygusu doğal olarak korkudur. Zor koşullarda hayatta kalma çabası kişiye sabrı, mücadele etmeyi ve bilgeliği öğretir. Su engel tanımaz, her şeyi önüne katar.

Su Elementi dengeli ve güçlü çalışan kişiler, sabırlı, çalışkan, azimli, esnek ve bilge olur.

Elementte dengesizlik varsa kişi korkusuna teslim olur, güvensizdir, yaşam gücü yavaşlar, hayatı kavrayamaz. Bilinmezlik karşısında ayakta kalamaz, mücadele edemez. Değişikliklere karşı esneklik gösteremez.

Su Elementini Dengelemek İçin:

  • Meditasyon pratikleri
  • Kişinin kendiyle başbaşa kalabilmesi için vakit ayırabilmesi
  • Yin yoga pratikleri
  • Tuz kullanım oranını azaltmak
  • Bol su içmek
  • Hayata geçirmek istediklerini parçalara ayırarak çalışmak

Uygulama Önerisi: Böbrek ve İdrar Kesesi için Yin Yoga

 

Her element bir araya geldiğinde ve uyum içinde birbirlerini takip ettiklerinde eşşiz bir uyum yaratırlar. Biz de gündelik hayatımızda bu uyumdan ilham alabiliriz. Her mevsimde otomatik pilota alınmış gibi yaşamaktansa mevsimlere göre hayatımızı düzenlemek bizi çok zenginleştirecektir. “Sağlıklı, verimli, mutlu, huzurlu bir hayata nasıl ulaşırız?” sorusu bugünlerde çok popüler ya, belki cevap doğaya bakmaktır.

İnceleme Önerisi: Ağacın en kendine has kokusunu yaşam mekanlarınıza getirmek için